HapMap yio jẹ akojọpọ awọn ibiti jiini awa ẹda ti yatọ si ara wọn. Yio şe apejuwe wọn, ibiti wọn wa ninu DNA, ati bi wọn ti se yatọ si lati ẹya si ẹya kakiri gbogbo agbaye. Ninu iwadi yi, a ko ni wa ọna ti iyatọ ki iyatọ ti o ba wa ninu jiini şe toro mọ aisan. Ohun ti iwadi yi yio gbe jade yio ran awọn ọjọgbọn miran lọwọ lati şe iru iwadi wọnwọnyi. Eleyi yio jẹki awọn oluwadi miran le şe awari ọna titun lati dena, şe iwadi ati lati şe itoju orişirişi aisan.

Aworan Kinni: Ti a ba fi ara akaşu-jiini (chromosome) keje lati ẹni mẹji ti wọn ko jọra wọn we ara wọn, a o ri wipe wọn yatọ ni dede ọkan larin ẹgbẹrun le ni okoo nukuleotaidi (nucleotide)

Orişi nukuleotaidi mẹrin lo wa - adenine, thymine, cytosine, ati guanine, ti inagijẹ wọn si njẹ A, T, C, ati G. Ẹgbẹgbẹrun awọn nukuleotaidi wọnyi ti a so pọ gẹgẹbi akaşu-jiini ni won wa ninu ẹya ara ti o kere julọ ti a npe ni Sẹli (cell). Akaşu-jiini ti o si wa ninu ara jẹ mẹtalelogun. (Ẹ wo <http://www.dnaftb.org/dnaftb/ fun alaye tio peye lori eleyi). Asopọ jiini wọnyi ni o ndari bi a ti şe ri gẹgẹbi ọmọ eniyan, boya aisan kan tabi omiran yio şe wa, ati bi ara wa şe nba ibugbe (environment) wa lo pọ.

Asopọ jiini ara awa ọmọ eniyan jọra lọpọlọpọ. Bi a ba fi ti ẹnimeji we ara wọn, a o ri wipe, wọn jọ ara wọn gan. Amọ ni deede iko kan larin ọgọrun mejila, a o ri iyatọ kan kan (Aworan Kinni). Ni ibiti iyatọ wa wọnyi, ẹnikan le ni, A, ki ẹnikeji ni G, lojukanna; tabi ki ẹnikan ni nukuleotaidi tayọ ẹnikeji; tabi ki o ma ni to ti ẹnikeji. Nigbati a ba ni iwọn jiini ti o yatọ si ara wọn gẹgẹbi a ti se apẹrẹ yi, eleyi ni a npe ni Òẹda-jiiniÓ (allele). Agbajọ ẹda-jiini olukaluku ni a npe ni ayanmọ-jiini (genotype)

Awọn kooko ibiti iyatọ wa ninu jiini ni a npe ni siniipu (Single Nucleotide Polymorphisms(SNPs)), awọn si ni iyatọ ti o wọpọ ju ninu ayanmọ-jiini. Erogba ilana iwadi HapMap yi ni lati ni imọ ti o peye lori ẹgbẹgbẹrun lọna mẹwa siniipu ti o wa ninu ayanmọ-jiini ẹda.

Fun awọn ọjọgbọn ninu imo aisan ajogunba, siniipu jẹ ami ti a le fi wa jiini ninu akojọpọ (sequences) wọn. Fun apẹrẹ, ti iyatọ ba wa ninu jiini, ti iyatọ yi si dirọ mọ aisan ẹjẹ ruru, ti awọn ọjọgbọn ko si mọ dede ibiti iyatọ yi wa, wọn le şe iwadi, ki wọn fi siniipu awọn ẹniti o ni aisan yi we ti awọn ẹniti ko nii. Eleyi yio şe atọka dede ibiti irufẹ jiini bẹ wa fun wọn.

Amọ, şise iwadi lori gbogbo siniipu ti o wa lara ẹda, a na ni lowo lọpọlọpọ. Iwadi HapMap yio gbe ilana titun jade ti yio jẹ ki awọn ọjọgbọn le lo awọn siniipu ati iyatọ orisirisi miran ti o wa ninu jiini. A ri wipe nşe ni awa ẹda ma njogun awọn iyatọ wọnyi lapapọ ni. Awọn ti wọn ba ni "A" ni gbagede kan, wọn a ma saba ni "G" ni gbagede ti o ba sun mọ ọ. A le wa ri wipe ti a ba şa gbogbo awọn ti wọn ni "A", iru siniipu kanna ni wọn ma ni ni gbagede miran. Deede ibiti awọn siniipu ara jiini ba ti jọ ara wọn bayi ni a npe ni iwọn-jiini (haplotype).  (Aworan Keji)

A şe akiyesi wipe a le pin akaşu-jiini ara enia si iwọnba iwọn-jiini melo kan. [Ẹ tẹ ikanna yin mọ ibiyi lati ni imọ si nipa işẹdalẹ iwọn-jiini.] Ninu ẹyakẹya, dede ida mọkanla-ninu-ogun awọn enia, a ni irufẹ iwọn-jiini kan, nigbati awọn ida mẹfa-ninu-ogun yi a ni iru omiran, ti ida bi meji-ninu-ogun o din siun, a si ni irukẹta. Awọn yoku yio ni irufẹ iwọn-jiini ti ko wọpọ rara. Awọn eyiti o wọpọ ninu iwọn-jiini yi ni Ilana HapMap nşe iwadi le lori lara awọn ẹya mẹrin jakejado gbogbo agbaye. Botilẹ je wipe akaşu-jiini kan ni ọpọlọpọ siniipu, awọn siniipu-alapẹrẹ (tag SNP) kankan to lati tu aşiri iru iyatọ ti o wa ninu akaşu-jiini bawọn yi. Ọna ti a ngba şe awari awọn siniipu-alapẹrẹ ni awọn oloyinbo npe ni genotyping. Ọna yi yio fun wa ni anfani lati mọ iye siniipu-alapẹrẹ ti o wa lara ẹda.

Ni were ti a ba ti ni imọ nipa awọn siniipu-alapẹrẹ wọnyi, awọn ọjọgbọn yio le lo wọn lati wa ibiti awọn jiini ti o ni şe pẹlu aisan wa. Fun apẹrẹ, ti oluwadi kan ba fẹ mọ iru iyatọ ti o wa lara jiini ti o si ni şi şe pẹlu aisan ẹjẹ ruru, kaka ki o ma wa gbogbo siniipu ti o wa lara awọn eniti o nşe iwadi le lori, yio kan mu awọn siniipu-alapẹrẹ lo ni, eleyi ko ni gba lakoko tabi inawo to ilana ti o wa nisisinsiyi.